Հայաստանի ամենատպավորիչ բնական հուշարձաններից մեկը՝ «Քարերի սիմֆոնիան» գտնվում է Ազատ գետի կիրճում՝ Գառնիի տաճարից ոչ հեռու։ Այն իրենից ներկայացնում է հսկայական բազալտե սյուների մի համակարգ որոնք առաջացել են հրաբխային լավայի սառեցման և բյուրեղացման արդյունքում։ Սյուներն ունեն զարմանալի կանոնավոր երկրաչափական տեսք և կախված լինելով բարձրից՝ հեռվից հիշեցնում են հսկայական երեխան (երաժշտական գործիք)։ Այս բնական հուշարձանը ներառված է Հայաստանի բնության հատուկ պահպանվող տարածքների

Տավուշի մարզի գեղատեսիլ Գոշ գյուղում է գտնվում հայկական ճարտարապետության գոհարներից մեկը՝ Գոշավանքը (նախկինում՝ Նոր Գետիկ)։ Վանական համալիրը հիմնադրվել է 1188 թվականին մեծն մտածող օրենսդիր և առակագիր Մխիթար Գոշի կողմից։ Դարեր շարունակ այն եղել է կրթական և մշակութային կարևորագույն օջախ որտեղ գործել է բարձրագույն դպրոց (համալսարան)։ Գոշավանքը հռչակված է իր ինքնատիպ ճարտարապետությամբ և բացառիկ խաչքարերով որոնցից ամենանշանավորը վարպետ Պողոսի կերտած «ասեղնագործ» խաչքարն է։ Այս վայ

Դիլիջանը Հայաստանի ամենագեղեցիկ և հանրաճանաչ առողջարանային քաղաքներից է որը գտնվում է Տավուշի մարզում։ Շրջապատված Դիլիջան ազգային պարկի խիտ անտառներով և լեռներով՝ այս քաղաքը հայտնի է իր մաքուր օդով և բուժիչ հանքային ջրերով։ Դիլիջանը նաև մշակութային և կրթական կարևոր կենտրոն է. այստեղ է գտնվում հին քաղաքի կոլորիտը պահպանող «Շարամբեյան» փողոցը և UWC Dilijan միջազգային դպրոցը։ Քաղաքից ոչ հեռու են գտնվում հայկական ճարտարապետության գոհարներ Հաղարծինն ու Գոշավանքը ինչպես նաև հեքիա

Էրեբունին (մ.թ.ա. 782 թ.) հայկական պետականության և Երևանի հիմնադրման անառարկելի վկայությունն է, որը գտնվում է Երևանի Էրեբունի վարչական շրջանի Արին բերդ բլրի վրա։ Այս ռազմավարական կառույցը ոչ միայն պաշտպանական հենակետ էր, այլև Ուրարտուի թագավորության հյուսիսային վարչական և տնտեսական գլխավոր կենտրոնը։ 1. Պատմական ակունքները. Արգիշտի Ա-ի հռչակագիրը Ամրոցի հիմնադրումը հաստատող բազալտե սալիկը պարունակում է Արգիշտի Ա թագավորի՝ Մենուայի որդու, պատգամը, որը գիտության մեջ հայտնի է որպ

Աբովյան փողոցը (նախկինում՝ Աստաֆյան) Երևանի ամենահին, ամենանշանավոր և կենտրոնական փողոցներից մեկն է, որը կրում է հայ մեծ լուսավորիչ Խաչատուր Աբովյանի անունը։ Այն սկիզբ է առնում Հանրապետության հրապարակից և ձգվում մինչև «Հաղթանակ» զբոսայգու մոտ գտնվող Աբովյանի հուշարձանը։ Փողոցն իր ճարտարապետական տեսքով և մթնոլորտով հանդիսանում է քաղաքի «այցեքարտը»՝ ներկայացնելով Երևանի պատմական տարբեր շերտերի ներդաշնակ միաձուլումը։ 1. Պատմական ակնարկ և քաղաքաշինական նշանակություն Փողոցը նախագծ

Նորքի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին ( հիմնադրված 18-րդ դարում , վերակառուցված 20-րդ դարի վերջին) Երևանի հնագույն թաղամասերից մեկի՝ Նորքի հոգևոր խորհրդանիշն է։ Այն գտնվում է բարձունքի վրա՝ իշխող դիրք ունենալով շրջակայքի նկատմամբ։ Եկեղեցին աչքի է ընկնում իր կառուցողական բարձր որակով, զուսպ, բայց արտահայտիչ հարդարանքով և հանդիսանում է Երևանի կարևորագույն պատմամշակութային կոթողներից մեկը։ 1. Պատմական ակնարկ և կործանում Եկեղեցու պատմությունը սկիզբ է առնում 18-րդ դարից, երբ այն կառուց

Շողակաթ եկեղեցին (1694 թ.) հայկական ուշ միջնադարյան ճարտարապետության ամենանրբագեղ և ամբողջական կառույցներից մեկն է։ Այն գտնվում է Վաղարշապատ քաղաքում՝ Սուրբ Հռիփսիմե տաճարից արևմուտք։ Եկեղեցին աչքի է ընկնում իր կառուցողական բարձր որակով, զուսպ, բայց արտահայտիչ հարդարանքով և հանդիսանում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության մաս։ 1. Պատմական ակնարկ և ավանդություն Եկեղեցին կառուցվել է Աղամալ Շոռոթեցի իշխանի կողմից այն վայրում, որտեղ, ըստ ավանդության, նահատակվել են անհայտ քրիստ

Նորավանքը (13-14-րդ դարեր) հայկական միջնադարյան ճարտարապետության ամենակատարյալ և տպավորիչ հուշարձանախմբերից մեկն է, որը գտնվում է Վայոց Ձորի մարզում՝ Ամաղու գյուղից վերև, կարմիր ժայռերի անդնդախոր կիրճի եզրին։ Այս վանական համալիրն առանձնանում է իր կառուցողական բարձր որակով, ճարտարապետ Մոմիկի հանճարեղ լուծումներով և հանդիսանում է Օրբելյան իշխանական տոհմի հոգևոր ու մշակութային կենտրոնը։ 1. Ճարտարապետական կառուցվածքը և հիմնական տաճարները Վանքի ճարտարապետական համակարգը ներկայացնու

Տաթևի վանական համալիրը հայկական միջնադարյան ճարտարապետության ամենավեհաշուք գլուխգործոցներից է, որը հիմնադրվել է դեռևս 4-րդ դարում, սակայն լայնամասշտաբ վերակառուցման է ենթարկվել 9-րդ դարում՝ դառնալով Սյունյաց աշխարհի հոգևոր և քաղաքական կենտրոնը։ Գտնվելով Որոտան գետի անդնդախոր կիրճի եզրին՝ այն դարեր շարունակ եղել է Հայաստանի հոգևոր, գիտական և մշակութային ամենահզոր օջախներից մեկը։ Հաշվի առնելով համալիրի բացառիկ պատմամշակութային արժեքը՝ այն ներկայումս ընդգրկված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշ

Կիևյան կամուրջը (պաշտոնապես՝ Հրազդանի մեծ կամուրջ) Երևանի ամենահայտնի ճարտարապետական կառույցներից է որը միացնում է Աջափնյակ վարչական շրջանը քաղաքի կենտրոնին։ Շահագործման հանձնվելով 1956 թվականին՝ այն իր ժամանակի համար հանդիսանում էր ինժեներական մտքի բացառիկ նմուշ։ Կամուրջը վեր է հառնում Հրազդան գետի անդնդախոր կիրճի վրա՝ բացելով հիասքանչ տեսարաններ դեպի Թումանյանի այգի և Կարեն Դեմիրճյանի անվան մարզահամերգային համալիր։ Իր միակամար կառուցվածքով և վեհաշուք տեսքով այն դարձել է մայ

Մակարավանքը (10-13-րդ դարեր) հայկական միջնադարյան ճարտարապետության ամենաարժեքավոր և գեղարվեստորեն հարուստ համալիրներից մեկն է։ Այն գտնվում է Տավուշի մարզի Աչաջուր գյուղից 6 կմ հեռավորության վրա՝ Փայտատափ լեռան լանջին։ Վանքն առանձնանում է իր քանդակագործական արվեստի բացառիկ նրբությամբ և շինարարական տեխնիկայի բարձր որակով։ 1. Համալիրի Ճարտարապետական Կառուցվածքը Վանական համալիրը բաղկացած է մի քանի շինություններից, որոնց կառուցման համար օգտագործված բազմերանգ քարերը (վարդագույն անդ

Գեղարդավանքը (13-րդ դար), որը սկզբնապես կոչվել է Այրիվանք (Քարայրների վանք), հայկական միջնադարյան ճարտարապետության ամենաբարդ և ինքնատիպ համալիրներից է։ Այն ընդգրկված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում և հայտնի է իր եզակի ժայռափոր տաճարներով, որոնք փորված են մեկ միասնական քարակտորի մեջ։ 1. Պատմական ակնարկ և Սուրբ Գեղարդի խորհուրդը Վանական համալիրը հիմնադրվել է 4-րդ դարում՝ Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչի կողմից, սակայն ներկայիս կանգուն շինությունները թվագրվում են 13-րդ դ

Սաղմոսավանքը (13-րդ դար) հայկական միջնադարյան ճարտարապետության ամենատպավորիչ և ամբողջական հուշարձանախմբերից մեկն է։ Այն գտնվում է Արագածոտնի մարզի Սաղմոսավան գյուղում՝ Քասաղ գետի անդնդախոր կիրճի եզրին։ Վանքն առանձնանում է իր ինժեներական լուծումների հանդգնությամբ, ճարտարապետական ձևերի կատարելությամբ և բնապատկերի հետ ունեցած բացառիկ ներդաշնակությամբ։ 1. Պատմական ակնարկ և հիմնադրում Համալիրի հիմնական կառուցապատումը կապված է Վաչուտյան  իշխանական տան հետ, ովքեր 13-րդ դարում հանդիս

Ջուխտակ վանական համալիրը (12-13-րդ դարեր) հայկական միջնադարյան ճարտարապետության ինքնատիպ նմուշներից է, որն իր անունը ստացել է երկու առանձին կանգնած եկեղեցիների («ջուխտ»՝ զույգ) պատճառով։ Այն գտնվում է Տավուշի մարզում՝ Դիլիջան քաղաքից 3 կմ հյուսիս-արևմուտք, անտառապատ լեռնալանջի հարթակում։ Համալիրն առանձնանում է իր կառուցողական զուսպ ոճով, բարձրարվեստ վիմագրերով և բնության հետ ներդաշնակ կոմպոզիցիայով։ 1. Ճարտարապետական կառույցները Համալիրը բաղկացած է երկու եկեղեցիներից՝ Սուրբ Գ

Մաթոսավանքը (13-րդ դար) հայկական միջնադարյան ճարտարապետության փոքր, բայց չափազանց արժեքավոր հուշարձանախմբերից է, որը թաքնված է Դիլիջան ազգային պարկի խիտ անտառներում՝ Ջուխտակ վանքի դիմացի լեռնալանջին։ Այս վանական համալիրն առանձնանում է իր խորհրատես մթնոլորտով, քարագործական նուրբ արվեստով և հանդիսանում է 13-րդ դարի հայկական հոգևոր կենտրոնների տիպիկ օրինակ։ 1. Պատմական ակնարկ և հիմնադրում Համալիրի հիմնական կառուցապատումը տեղի է ունեցել 13-րդ դարի առաջին կեսին։ Հիմնադիրը.  Ըստ վի

Հայաստանի ճոպանուղիները միավորում են ինժեներական ժամանակակից լուծումները և բնության անկրկնելի տեսարանները։ Դրանք բաժանվում են երկու տիպի՝ հետադարձելի (խցիկային) և բազկաթոռային (դահուկային)։ 1. «Տաթևեր» հետադարձելի ճոպանուղի (Սյունիք) Սա աշխարհի ամենահայտնի ճոպանուղիներից մեկն է, որը 2010 թվականին գրանցվել է Գինեսի ռեկորդների գրքում  որպես աշխարհի ամենաերկար հետադարձելի անկանգառ ճոպանուղին։ Տեխնիկական տվյալներ.  Երկարությունը 5752 մետր  է։ Այն միացնում է Հալիձոր գյուղը Տաթևի վ

Տավուշի մարզի խիտ անտառների գրկում վեր հառնող Հաղարծնի վանական համալիրը հանդիսանում է հայկական միջնադարյան ճարտարապետության ամենաներդաշնակ կառույցներից մեկը։ 10-13-րդ դարերում կառուցված այս հոյակերտ համալիրը բաղկացած է Սուրբ Աստվածածին Սուրբ Գրիգոր և Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցիներից։ Հաղարծնի առանձնահատուկ հարստությունն է նրա սեղանատունը որը միջնադարյան աշխարհիկ ճարտարապետության եզակի նմուշ է իր ճշգրիտ կամարներով և լուսավորությամբ։ Վանքի տարածքում պահպանված հնամենի ընկուզենին և

Գառնիի տաճարը (մ.թ. 1-ին դար) հանդիսանում է հայկական հեթանոսական մշակույթի և հելլենիստական ճարտարապետության սինթեզի ամենակատարյալ օրինակը ողջ Մերձավոր Արևելքում։ Այս կառույցը միակն է նախկին ԽՍՀՄ տարածքում, որն ամբողջությամբ պահպանել է անտիկ դարաշրջանի սյունազարդ տաճարի (պերիպտեր) կառուցվածքը։ 1. Պատմական կոնտեքստ և հիմնադրում Համալիրը գտնվում է Սյունյաց նահանգի Կոտայք գավառում՝ Ազատ գետի կիրճի եզրին գտնվող բնական անմատչելի հրվանդանի վրա։ Տրդատ Ա Մեծ թագավորը մ.թ. 77 թվականին

Built in the 7th century Zvartnots Cathedral (Saint Gregory) is one of the gems of Armenian architecture which amazed the world of its time with its grandeur and innovative solutions

Սուրբ Գեղարդը քրիստոնեական աշխարհի ամենանվիրական սրբություններից է որով ըստ ավանդության հռոմեացի զինվորը խոցել է խաչված Հիսուս Քրիստոսի կողը։ Այս սուրբ մասունքը դարեր շարունակ պահվել է Այրիվանքում որն հենց այդ պատճառով վերանվանվել է Գեղարդավանք ։ Ժայռափոր տաճարների այս հոյակերտ համալիրը որը հիմնադրվել է 4-րդ դարում Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչի կողմից հանդիսանում է հայ միջնադարյան ճարտարապետության գլուխգործոց։ Գեղարդի վանքն իր ժայռակերտ եկեղեցիներով զարմանահրաշ ձայնագիտությամբ և նր