Նորքի Սուրբ Աստվածածին. Հնամենի թաղամասի հոգևոր վերածնունդը

Նորքի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին (հիմնադրված 18-րդ դարում, վերակառուցված 20-րդ դարի վերջին) Երևանի հնագույն թաղամասերից մեկի՝ Նորքի հոգևոր խորհրդանիշն է։ Այն գտնվում է բարձունքի վրա՝ իշխող դիրք ունենալով շրջակայքի նկատմամբ։ Եկեղեցին աչքի է ընկնում իր կառուցողական բարձր որակով, զուսպ, բայց արտահայտիչ հարդարանքով և հանդիսանում է Երևանի կարևորագույն պատմամշակութային կոթողներից մեկը։

1. Պատմական ակնարկ և կործանում

Եկեղեցու պատմությունը սկիզբ է առնում 18-րդ դարից, երբ այն կառուցվել է Նորքի հայտնի տոհմերի՝ Տեր-Ավետիքյանների միջոցներով։

• 1679 թ. երկրաշարժը. Ինչպես Երևանի շատ այլ հուշարձաններ, Նորքի հին եկեղեցին նույնպես հիմնահատակ կործանվել էր մեծ երկրաշարժից, սակայն հետագայում վերակառուցվել էր որպես թաղածածկ բազիլիկ։

• Խորհրդային շրջան. 1930-ական թվականներին, աթեիստական քաղաքականության հետևանքով, եկեղեցին ավերվեց։ Տասնամյակներ շարունակ պահպանվել էին միայն դրա հիմքերը և մի քանի բեկորներ, որոնք դարձել էին ուխտատեղի տեղաբնիկների համար։

  
  

2. Վերակառուցումը և ճարտարապետական հորինվածքը

Եկեղեցու վերածնունդը սկսվեց 1991 թվականին և ավարտվեց 1995-ին՝ մոսկվայաբնակ գործարար Սարգիս Գևորգյանի բարերարությամբ։

• Հորինվածքը. Վերակառուցված եկեղեցին ներկայացնում է կենտրոնագմբեթ տիպը, որը հարազատ է հայկական դասական ճարտարապետությանը։ Շինության համար օգտագործվել է սրբատաշ նարնջագույն և վարդագույն տուֆ, ինչը տաճարին հաղորդում է ջերմ և լուսավոր տեսք։

• Զանգակատուն. Եկեղեցու արևմտյան մուտքի վերնամասում կառուցված է նրբակերտ զանգակատունը, որը լրացնում է տաճարի վերձիգ կերպարը։

• Ներքին հարդարանք. Աղոթասրահն աչքի է ընկնում իր պարզությամբ և հոգևոր խաղաղությամբ։ Խորանը զարդարված է ժամանակակից հայ նկարիչների սրբապատկերներով։

  
  

3. Տեղագրական նշանակությունը և շրջակայքը

Եկեղեցին գտնվում է Նորք-Մարաշ վարչական շրջանում։ Իր բարձր դիրքի շնորհիվ եկեղեցու բակից բացվում է Երևանի և Արարատ լեռան համայնապատկերը։

• Հուշարձաններ և խաչքարեր. Եկեղեցու բակում տեղադրված են տարբեր տարեթվերի և ոճերի խաչքարեր, որոնց մի մասը բերվել է այլ վայրերից կամ պատրաստվել է վերակառուցման տարիներին։