Երևանի ամենաբարձր կետերից մեկում՝ Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանում է գտնվում Հաղթանակի զբոսայգին։ Այն նվիրված է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում տարած հաղթանակին։ Զբոսայգու ամենատպավորիչ մասը « Մայր Հայաստան » վիթխարի հուշարձանն է որը խորհրդանշում է հայ ժողովրդի ուժը տոկունությունն ու մայրական սերը։ Արձանի բարձրությունը պատվանդանի հետ միասին 54 մետր է։ Պատվանդանի ներսում գործում է ՀՀ Պաշտպանության նախարարության «Մայր Հայաստան» զինվորական թանգարանը։ Զբոսայգու դիտահարթակից բ

Խոր Վիրապի վանական համալիրը Հայաստանի ամենանշանավոր պատմական ու հոգևոր հուշարձաններից է։ Այն գտնվում է հին Արտաշատ մայրաքաղաքի տեղում՝ բլրի վրա որտեղ ժամանակին եղել է արքունական բանտը։ «Վիրապ» նշանակում է խոր փոս կամ բանտ։ Ըստ Ագաթանգեղոսի պատմության՝ Տրդատ III Մեծ արքան այստեղ է նետել Գրիգոր Լուսավորչին քրիստոնեություն քարոզելու համար։ Այսօր այցելուները հնարավորություն ունեն ցած իջնելու այդ նույն բանտախցիկը որն ունի 6 մետր խորություն։ Վանքի ներկայիս տեսքը ձևավորվել է 17-րդ դ

Երևանի կենտրոնում՝ Մաշտոցի պողոտայի հարևանությամբ է գտնվում քաղաքի միակ գործող մզկիթը՝ Կապույտ մզկիթը կամ Գյոյ մզկիթը։ Այն կառուցվել է 1766 թվականին Երևանի խան Հուսեյն Ալիի կողմից։ Մզկիթն իր անվանումը ստացել է գմբեթի և ճակատային մասի երկնագույն հախճապակե սալիկների պատճառով։ Համալիրն ունի ընդարձակ ու խաղաղ ներքին բակ պտղատու ծառերով ինչը ստեղծում է յուրօրինակ արևելյան մթնոլորտ քաղաքի սրտում։ Այսօր Կապույտ մզկիթը ոչ միայն կրոնական կառույց է այլև կարևոր մշակութային կենտրոն որտեղ

Արագածոտնի մարզի Աշտարակ քաղաքում վեր հառնող Սուրբ Մարիանե եկեղեցին հայկական միջնադարյան ճարտարապետության լավագույն նմուշներից է։ Կառուցվելով 1281 թվականին՝ այն առանձնանում է իր բարձր ու սլացիկ թմբուկով և կատարյալ համաչափություններով։ Եկեղեցու կառուցման մասին արժեքավոր արձանագրությունները պահպանվել են հարավային պատին։ Տեղական դարչնագույն տուֆից կերտված այս տաճարը տեսանելի է քաղաքի տարբեր կետերից և հանդիսանում է Աշտարակի պատմական դիմագծի անբաժանելի մասը։ Սուրբ Մարիանեն ոչ

Սյունիքի մարզի Սիսիան քաղաքում վեր հառնող Սիսավան եկեղեցին հայկական ճարտարապետության 7-րդ դարի ամենաարժեքավոր կոթողներից է։ Կառուցված լինելով Սյունյաց իշխանների կողմից՝ այս տաճարն առանձնանում է իր կատարյալ համաչափություններով և զուսպ զարդանախշերով։ Իր հորինվածքով այն պատկանում է «Հռիփսիմեատիպ» կառույցների թվին ինչը վկայում է վաղ միջնադարի հայ շինարարական արվեստի բարձր մակարդակի մասին։ Եկեղեցու պատերին պահպանվել են արժեքավոր արձանագրություններ և քանդակներ որոնք պատմում են տար

Արագածոտնի մարզի պատմական Օշական գյուղում է գտնվում հայ ժողովրդի ամենանվիրական սրբավայրերից մեկը՝ Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոց եկեղեցին։ Այստեղ է ամփոփված հայոց գրերի հանճարեղ հեղինակ Մեսրոպ Մաշտոցի աճյունը։ Ներկայիս եկեղեցին կառուցվել է 1875-1879 թվականներին Գևորգ Դ կաթողիկոսի նախաձեռնությամբ՝ 5-րդ դարի հնամենի մատուռի տեղում։ Տաճարի ներսը զարդարված է հոյակերտ որմնանկարներով իսկ բակում վեր են հառնում հայոց այբուբենի տառերը պատկերող ինքնատիպ խաչքարեր։ Այս վայրը յուրաքանչյուր հայի համ

Գառնիի կիրճի բարձրադիր լանջին՝ Խոսրովի պետական արգելոցի տարածքում է գտնվում միջնադարյան Հայաստանի հոգևոր և մշակութային խոշոր կենտրոններից մեկը՝ Հավուց Թառը։ 11-13-րդ դարերում ծաղկում ապրած այս վանական համալիրը հայտնի է իր հոյակերտ ամրոցատիպ պարիսպներով և Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցով։ Ըստ ավանդության՝ այստեղ են պահվել բազմաթիվ սրբություններ այդ թվում՝ Ամենափրկիչ խաչը։ Թեև 1679 թվականի ահեղ երկրաշարժից վանքը մեծապես տուժել է սակայն նրա կիսավեր պատերն ու նրբակերտ քանդակներն առայսօր

Հայաստանի ամենատպավորիչ բնական հուշարձաններից մեկը՝ «Քարերի սիմֆոնիան» գտնվում է Ազատ գետի կիրճում՝ Գառնիի տաճարից ոչ հեռու։ Այն իրենից ներկայացնում է հսկայական բազալտե սյուների մի համակարգ որոնք առաջացել են հրաբխային լավայի սառեցման և բյուրեղացման արդյունքում։ Սյուներն ունեն զարմանալի կանոնավոր երկրաչափական տեսք և կախված լինելով բարձրից՝ հեռվից հիշեցնում են հսկայական երեխան (երաժշտական գործիք)։ Այս բնական հուշարձանը ներառված է Հայաստանի բնության հատուկ պահպանվող տարածքների

Տավուշի մարզի գեղատեսիլ Գոշ գյուղում է գտնվում հայկական ճարտարապետության գոհարներից մեկը՝ Գոշավանքը (նախկինում՝ Նոր Գետիկ)։ Վանական համալիրը հիմնադրվել է 1188 թվականին մեծն մտածող օրենսդիր և առակագիր Մխիթար Գոշի կողմից։ Դարեր շարունակ այն եղել է կրթական և մշակութային կարևորագույն օջախ որտեղ գործել է բարձրագույն դպրոց (համալսարան)։ Գոշավանքը հռչակված է իր ինքնատիպ ճարտարապետությամբ և բացառիկ խաչքարերով որոնցից ամենանշանավորը վարպետ Պողոսի կերտած «ասեղնագործ» խաչքարն է։ Այս վայ

Երևանի սրտում՝ Ազատության հրապարակում Օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնի շենքի առջև վեր է հառնում մեծն Հովհաննես Թումանյանի հուշարձանը։ Տեղադրվելով 1957 թվականին՝ այն հանդիսանում է մայրաքաղաքի ամենասիրված և խորհրդանշական կոթողներից մեկը։ Քանդակագործ Արա Սարգսյանի և ճարտարապետ Գրիգոր Աղաբաբյանի հեղինակած այս բրոնզաձույլ արձանը պատկերում է բանաստեղծին վեհաշուք դիրքով։ Հուշարձանը խորհրդանշում է Թումանյանի անգնահատելի ավանդը հայ գրականության և մշակույթի մեջ։ Այն դարձել

Էրեբունին (մ.թ.ա. 782 թ.) հայկական պետականության և Երևանի հիմնադրման անառարկելի վկայությունն է, որը գտնվում է Երևանի Էրեբունի վարչական շրջանի Արին բերդ բլրի վրա։ Այս ռազմավարական կառույցը ոչ միայն պաշտպանական հենակետ էր, այլև Ուրարտուի թագավորության հյուսիսային վարչական և տնտեսական գլխավոր կենտրոնը։ 1. Պատմական ակունքները. Արգիշտի Ա-ի հռչակագիրը Ամրոցի հիմնադրումը հաստատող բազալտե սալիկը պարունակում է Արգիշտի Ա թագավորի՝ Մենուայի որդու, պատգամը, որը գիտության մեջ հայտնի է որպ

Աբովյան փողոցը (նախկինում՝ Աստաֆյան) Երևանի ամենահին, ամենանշանավոր և կենտրոնական փողոցներից մեկն է, որը կրում է հայ մեծ լուսավորիչ Խաչատուր Աբովյանի անունը։ Այն սկիզբ է առնում Հանրապետության հրապարակից և ձգվում մինչև «Հաղթանակ» զբոսայգու մոտ գտնվող Աբովյանի հուշարձանը։ Փողոցն իր ճարտարապետական տեսքով և մթնոլորտով հանդիսանում է քաղաքի «այցեքարտը»՝ ներկայացնելով Երևանի պատմական տարբեր շերտերի ներդաշնակ միաձուլումը։ 1. Պատմական ակնարկ և քաղաքաշինական նշանակություն Փողոցը նախագծ

Նորքի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին ( հիմնադրված 18-րդ դարում , վերակառուցված 20-րդ դարի վերջին) Երևանի հնագույն թաղամասերից մեկի՝ Նորքի հոգևոր խորհրդանիշն է։ Այն գտնվում է բարձունքի վրա՝ իշխող դիրք ունենալով շրջակայքի նկատմամբ։ Եկեղեցին աչքի է ընկնում իր կառուցողական բարձր որակով, զուսպ, բայց արտահայտիչ հարդարանքով և հանդիսանում է Երևանի կարևորագույն պատմամշակութային կոթողներից մեկը։ 1. Պատմական ակնարկ և կործանում Եկեղեցու պատմությունը սկիզբ է առնում 18-րդ դարից, երբ այն կառուց

Վիշապաքարերը (կամ պարզապես Վիշապներ) հանդիսանում են հայկական լեռնաշխարհի ամենաառեղծվածային և հնամենի կոթողները, որոնք պատկանում են նախապատմական մշակույթին (հիմնականում բրոնզի դար, մ.թ.ա. 3-2-րդ հազարամյակներ)։ Այս մոնումենտալ հուշարձանները եզակի են իրենց տեսակով և հանդիպում են բացառապես Հայկական լեռնաշխարհի բարձրադիր գոտիներում։ Դրանք բազալտե հսկայական միակտուր քարեր են, որոնք սովորաբար ունեն 3-ից մինչև 5 մետր բարձրություն։ Վիշապաքարերն առանձնանում են իրենց քանդակագործական բա

Շողակաթ եկեղեցին (1694 թ.) հայկական ուշ միջնադարյան ճարտարապետության ամենանրբագեղ և ամբողջական կառույցներից մեկն է։ Այն գտնվում է Վաղարշապատ քաղաքում՝ Սուրբ Հռիփսիմե տաճարից արևմուտք։ Եկեղեցին աչքի է ընկնում իր կառուցողական բարձր որակով, զուսպ, բայց արտահայտիչ հարդարանքով և հանդիսանում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության մաս։ 1. Պատմական ակնարկ և ավանդություն Եկեղեցին կառուցվել է Աղամալ Շոռոթեցի իշխանի կողմից այն վայրում, որտեղ, ըստ ավանդության, նահատակվել են անհայտ քրիստ

Նորավանքը (13-14-րդ դարեր) հայկական միջնադարյան ճարտարապետության ամենակատարյալ և տպավորիչ հուշարձանախմբերից մեկն է, որը գտնվում է Վայոց Ձորի մարզում՝ Ամաղու գյուղից վերև, կարմիր ժայռերի անդնդախոր կիրճի եզրին։ Այս վանական համալիրն առանձնանում է իր կառուցողական բարձր որակով, ճարտարապետ Մոմիկի հանճարեղ լուծումներով և հանդիսանում է Օրբելյան իշխանական տոհմի հոգևոր ու մշակութային կենտրոնը։ 1. Ճարտարապետական կառուցվածքը և հիմնական տաճարները Վանքի ճարտարապետական համակարգը ներկայացնու

Տաթևի վանական համալիրը հայկական միջնադարյան ճարտարապետության ամենավեհաշուք գլուխգործոցներից է, որը հիմնադրվել է դեռևս 4-րդ դարում, սակայն լայնամասշտաբ վերակառուցման է ենթարկվել 9-րդ դարում՝ դառնալով Սյունյաց աշխարհի հոգևոր և քաղաքական կենտրոնը։ Գտնվելով Որոտան գետի անդնդախոր կիրճի եզրին՝ այն դարեր շարունակ եղել է Հայաստանի հոգևոր, գիտական և մշակութային ամենահզոր օջախներից մեկը։ Հաշվի առնելով համալիրի բացառիկ պատմամշակութային արժեքը՝ այն ներկայումս ընդգրկված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշ

Ալեքսանդր Սպենդիարյանի հուշարձանը գտնվում է Երևանի Ազատության հրապարակում՝ Օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնի շենքի հարևանությամբ։ Տեղադրվելով 1957 թվականին՝ այն մարմնավորում է մեծ կոմպոզիտորի ստեղծագործական խոհերն ու երաժշտական հանճարը։ Քանդակագործներ Ղուկաս Չուբարյանի և Արա Սարգսյանի հեղինակած այս բրոնզաձույլ արձանը պատկերում է Սպենդիարյանին նստած դիրքով՝ կարծես ստեղծագործելիս կամ նվագախումբ ղեկավարելիս։ Հուշարձանն իր շուրջը ստեղծում է մշակութային մի յուրահատուկ

Երևանի «Հրազդան» մարզադաշտի հարևանությամբ վեր հառնող այս հուշահամալիրը նվիրված է լեգենդար «Արարատ» թիմի փառահեղ հաղթանակին։ 1973 թվականը դարձավ հայկական ֆուտբոլի գագաթնակետը երբ թիմը նվաճեց թե՛ ԽՍՀՄ գավաթը և թե՛ չեմպիոնի տիտղոսը։ Հուշարձանը պատկերում է թիմի բոլոր ֆուտբոլիստներին և մարզիչներին որոնց կերպարները կերտված են բրոնզից։ Այն ոչ միայն հարգանքի տուրք է մարզական նվաճումներին այլև խորհրդանիշ է մի ամբողջ սերնդի միասնության ու հպարտության։ Այսօր հուշարձանը հանդիսանում է ֆու

Մակարավանքը (10-13-րդ դարեր) հայկական միջնադարյան ճարտարապետության ամենաարժեքավոր և գեղարվեստորեն հարուստ համալիրներից մեկն է։ Այն գտնվում է Տավուշի մարզի Աչաջուր գյուղից 6 կմ հեռավորության վրա՝ Փայտատափ լեռան լանջին։ Վանքն առանձնանում է իր քանդակագործական արվեստի բացառիկ նրբությամբ և շինարարական տեխնիկայի բարձր որակով։ 1. Համալիրի Ճարտարապետական Կառուցվածքը Վանական համալիրը բաղկացած է մի քանի շինություններից, որոնց կառուցման համար օգտագործված բազմերանգ քարերը (վարդագույն անդ