Ակսել Բակունցի տուն-թանգարանը գտնվում է Գորիս քաղաքում և հանդիսանում է Հայաստանի ամենաթանկարժեք մշակութային օջախներից մեկը։ Այն հիմնադրվել է 1968 թվականին հայ մեծանուն գրող արձակագիր և հասարակական գործիչ Ակսել Բակունցի (Ալեքսանդր Թևոսյան) ծննդյան 70-ամյակի առթիվ։ Թանգարանը տեղակայված է այն տանը որտեղ Բակունցը ծնվել է և անցկացրել իր մանկությունն ու պատանեկությունը։ Տունն ինքնին 19-րդ դարի վերջի Գորիսի ճարտարապետության հիանալի նմուշ է՝ իր քարե պատերով փայտե պատշգամբով և ինքնա

Գորիսը Հայաստանի ամենագեղեցիկ և ինքնատիպ քաղաքներից մեկն է, որը գտնվում է Սյունիքի մարզում՝ Վարարակն գետի ափին։ Այն հայտնի է իր յուրահատուկ ճարտարապետությամբ, որը բնութագրվում է երկհարկանի քարե տներով, կամարակապ դարպասներով և գեղեցիկ պատշգամբներով։ Գորիսը Հայաստանի առաջին քաղաքներից է, որը կառուցվել է հատուկ հատակագծով դեռևս 19-րդ դարի վերջին՝ գերմանացի ինժեների նախագծով, ինչի շնորհիվ քաղաքն ունի ուղիղ և լայն փողոցներ։ Քաղաքը շրջապատված է բնական ժայռային բուրգերով, որոնք տե

Լոռի բերդը (10-րդ դար) հայկական միջնադարյան ռազմական ճարտարապետության ամենանշանակալի և լավ պահպանված հուշարձանախմբերից է, որը գտնվում է Լոռու մարզում՝ Ստեփանավան քաղաքի մերձակայքում։ Այն հիմնադրվել է Դավիթ Անհողին թագավորի կողմից (10-րդ դարի վերջ) և դարձել է Տաշիր-Ձորագետի (Լոռու) թագավորության մայրաքաղաքը։ Բերդը տեղակայված է Ձորագետ և Միսխանա գետերի միախառնման վայրում՝ անդնդախոր կիրճերի եզրին, ինչը նրան դարձնում է բնական անառիկ ամրոց։ 1. Ճարտարապետական կառուցվածքը և պաշտպան

Էրեբունին (մ.թ.ա. 782 թ.) հայկական պետականության և Երևանի հիմնադրման անառարկելի վկայությունն է, որը գտնվում է Երևանի Էրեբունի վարչական շրջանի Արին բերդ բլրի վրա։ Այս ռազմավարական կառույցը ոչ միայն պաշտպանական հենակետ էր, այլև Ուրարտուի թագավորության հյուսիսային վարչական և տնտեսական գլխավոր կենտրոնը։ 1. Պատմական ակունքները. Արգիշտի Ա-ի հռչակագիրը Ամրոցի հիմնադրումը հաստատող բազալտե սալիկը պարունակում է Արգիշտի Ա թագավորի՝ Մենուայի որդու, պատգամը, որը գիտության մեջ հայտնի է որպ

Ալավերդին գտնվում է Հայաստանի հյուսիսում՝ Լոռու մարզում՝ Դեբեդ գետի խորը և չափազանց գեղատեսիլ կիրճում։ Այս քաղաքը հանդիսանում է Հայաստանի հնագույն արդյունաբերական կենտրոններից մեկը որի զարգացումը սերտորեն կապված է լեռնահանքային գործի և պղնձաձուլության հետ։ Դեռևս 18-րդ դարի վերջին այստեղ հիմնադրվել է պղնձաձուլական գործարանը որը տասնամյակներ շարունակ եղել է տարածաշրջանի տնտեսության շարժիչ ուժը։ Քաղաքն ունի յուրահատուկ ճարտարապետական տեսք․ այն բաժանված է երկու մակարդակի՝ ստորին

Լոռու մարզի Ալավերդի քաղաքում է գտնվում հայկական ճարտարապետության գոհարներից մեկը՝ Սանահինի վանական համալիրը։ Հիմնադրվել է 10-րդ դարում Աշոտ Գ Ողորմած թագավորի կողմից։ Վանքի անվանումը ստուգաբանվում է որպես «սա նրանից (Հաղպատից) հին է»։ Այն եղել է միջնադարյան Հայաստանի խոշորագույն մշակութային ու կրթական կենտրոններից մեկը որտեղ գործել են բարձրագույն դպրոցը գրադարանը և գրչության կենտրոնը։ Համալիրն աչքի է ընկնում իր բարդ և ներդաշնակ կառուցվածքով։ Այն ներառում է հինգ եկեղեցի գավի

Երևանի ամենաբարձր կետերից մեկում՝ Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանում է գտնվում Հաղթանակի զբոսայգին։ Այն նվիրված է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում տարած հաղթանակին։ Զբոսայգու ամենատպավորիչ մասը « Մայր Հայաստան » վիթխարի հուշարձանն է որը խորհրդանշում է հայ ժողովրդի ուժը տոկունությունն ու մայրական սերը։ Արձանի բարձրությունը պատվանդանի հետ միասին 54 մետր է։ Պատվանդանի ներսում գործում է ՀՀ Պաշտպանության նախարարության «Մայր Հայաստան» զինվորական թանգարանը։ Զբոսայգու դիտահարթակից բ

Խոր Վիրապի վանական համալիրը Հայաստանի ամենանշանավոր պատմական ու հոգևոր հուշարձաններից է։ Այն գտնվում է հին Արտաշատ մայրաքաղաքի տեղում՝ բլրի վրա որտեղ ժամանակին եղել է արքունական բանտը։ «Վիրապ» նշանակում է խոր փոս կամ բանտ։ Ըստ Ագաթանգեղոսի պատմության՝ Տրդատ III Մեծ արքան այստեղ է նետել Գրիգոր Լուսավորչին քրիստոնեություն քարոզելու համար։ Այսօր այցելուները հնարավորություն ունեն ցած իջնելու այդ նույն բանտախցիկը որն ունի 6 մետր խորություն։ Վանքի ներկայիս տեսքը ձևավորվել է 17-րդ դ

Երևանի կենտրոնում՝ Մաշտոցի պողոտայի հարևանությամբ է գտնվում քաղաքի միակ գործող մզկիթը՝ Կապույտ մզկիթը կամ Գյոյ մզկիթը։ Այն կառուցվել է 1766 թվականին Երևանի խան Հուսեյն Ալիի կողմից։ Մզկիթն իր անվանումը ստացել է գմբեթի և ճակատային մասի երկնագույն հախճապակե սալիկների պատճառով։ Համալիրն ունի ընդարձակ ու խաղաղ ներքին բակ պտղատու ծառերով ինչը ստեղծում է յուրօրինակ արևելյան մթնոլորտ քաղաքի սրտում։ Այսօր Կապույտ մզկիթը ոչ միայն կրոնական կառույց է այլև կարևոր մշակութային կենտրոն որտեղ

Հայոց այբուբենի ստեղծումը 405 թվականին հայոց պատմության ամենակարևոր շրջադարձային կետերից մեկն է։ Մեսրոպ Մաշտոցը Վռամշապուհ արքայի և Սահակ Պարթև կաթողիկոսի աջակցությամբ կատարեց մի առաքելություն որը փրկեց հայ ժողովրդին ձուլումից։ Մաշտոցյան 36 տառերը ստեղծվեցին այնպես որ կատարելապես արտացոլեն հայերենի հնչյունական համակարգը։ Այբուբենի ստեղծմանն անմիջապես հաջորդեց «Ոսկեդարը»՝ Աստվածաշնչի թարգմանությունը և հայ ինքնուրույն մատենագրության ծաղկումը։ Հայոց գրերը ոչ միայն հաղորդակցման մ

Արագածոտնի մարզի Աշտարակ քաղաքում վեր հառնող Սուրբ Մարիանե եկեղեցին հայկական միջնադարյան ճարտարապետության լավագույն նմուշներից է։ Կառուցվելով 1281 թվականին՝ այն առանձնանում է իր բարձր ու սլացիկ թմբուկով և կատարյալ համաչափություններով։ Եկեղեցու կառուցման մասին արժեքավոր արձանագրությունները պահպանվել են հարավային պատին։ Տեղական դարչնագույն տուֆից կերտված այս տաճարը տեսանելի է քաղաքի տարբեր կետերից և հանդիսանում է Աշտարակի պատմական դիմագծի անբաժանելի մասը։ Սուրբ Մարիանեն ոչ

Սյունիքի մարզի Սիսիան քաղաքում վեր հառնող Սիսավան եկեղեցին հայկական ճարտարապետության 7-րդ դարի ամենաարժեքավոր կոթողներից է։ Կառուցված լինելով Սյունյաց իշխանների կողմից՝ այս տաճարն առանձնանում է իր կատարյալ համաչափություններով և զուսպ զարդանախշերով։ Իր հորինվածքով այն պատկանում է «Հռիփսիմեատիպ» կառույցների թվին ինչը վկայում է վաղ միջնադարի հայ շինարարական արվեստի բարձր մակարդակի մասին։ Եկեղեցու պատերին պահպանվել են արժեքավոր արձանագրություններ և քանդակներ որոնք պատմում են տար

Արագածոտնի մարզի պատմական Օշական գյուղում է գտնվում հայ ժողովրդի ամենանվիրական սրբավայրերից մեկը՝ Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոց եկեղեցին։ Այստեղ է ամփոփված հայոց գրերի հանճարեղ հեղինակ Մեսրոպ Մաշտոցի աճյունը։ Ներկայիս եկեղեցին կառուցվել է 1875-1879 թվականներին Գևորգ Դ կաթողիկոսի նախաձեռնությամբ՝ 5-րդ դարի հնամենի մատուռի տեղում։ Տաճարի ներսը զարդարված է հոյակերտ որմնանկարներով իսկ բակում վեր են հառնում հայոց այբուբենի տառերը պատկերող ինքնատիպ խաչքարեր։ Այս վայրը յուրաքանչյուր հայի համ

Գառնիի կիրճի բարձրադիր լանջին՝ Խոսրովի պետական արգելոցի տարածքում է գտնվում միջնադարյան Հայաստանի հոգևոր և մշակութային խոշոր կենտրոններից մեկը՝ Հավուց Թառը։ 11-13-րդ դարերում ծաղկում ապրած այս վանական համալիրը հայտնի է իր հոյակերտ ամրոցատիպ պարիսպներով և Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցով։ Ըստ ավանդության՝ այստեղ են պահվել բազմաթիվ սրբություններ այդ թվում՝ Ամենափրկիչ խաչը։ Թեև 1679 թվականի ահեղ երկրաշարժից վանքը մեծապես տուժել է սակայն նրա կիսավեր պատերն ու նրբակերտ քանդակներն առայսօր

Երևանը հաճախ անվանում են «Վարդագույն քաղաք» և դա ամենևին պատահական չէ։ Մայրաքաղաքի ինքնատիպ դիմագիծը ձևավորվել է շնորհիվ տեղական հրաբխային քարի՝ տուֆի որն ունի երանգների լայն գամմա՝ բաց վարդագույնից մինչև մուգ մանուշակագույն։ Ճարտարապետ Ալեքսանդր Թամանյանի նախագծած գլխավոր հատակագծով Երևանի կենտրոնական շենքերը կառուցվեցին հենց այս քարով ինչը քաղաքին հաղորդում է ջերմ ու հյուրընկալ մթնոլորտ։ Արևի ճառագայթների ներքո շենքերը կարծես փոխում են իրենց գույնը ստեղծելով մի կախարդական

Տավուշի մարզի գեղատեսիլ Գոշ գյուղում է գտնվում հայկական ճարտարապետության գոհարներից մեկը՝ Գոշավանքը (նախկինում՝ Նոր Գետիկ)։ Վանական համալիրը հիմնադրվել է 1188 թվականին մեծն մտածող օրենսդիր և առակագիր Մխիթար Գոշի կողմից։ Դարեր շարունակ այն եղել է կրթական և մշակութային կարևորագույն օջախ որտեղ գործել է բարձրագույն դպրոց (համալսարան)։ Գոշավանքը հռչակված է իր ինքնատիպ ճարտարապետությամբ և բացառիկ խաչքարերով որոնցից ամենանշանավորը վարպետ Պողոսի կերտած «ասեղնագործ» խաչքարն է։ Այս վայ

Երևանի սրտում՝ Ազատության հրապարակում Օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնի շենքի առջև վեր է հառնում մեծն Հովհաննես Թումանյանի հուշարձանը։ Տեղադրվելով 1957 թվականին՝ այն հանդիսանում է մայրաքաղաքի ամենասիրված և խորհրդանշական կոթողներից մեկը։ Քանդակագործ Արա Սարգսյանի և ճարտարապետ Գրիգոր Աղաբաբյանի հեղինակած այս բրոնզաձույլ արձանը պատկերում է բանաստեղծին վեհաշուք դիրքով։ Հուշարձանը խորհրդանշում է Թումանյանի անգնահատելի ավանդը հայ գրականության և մշակույթի մեջ։ Այն դարձել

Էրեբունին (մ.թ.ա. 782 թ.) հայկական պետականության և Երևանի հիմնադրման անառարկելի վկայությունն է, որը գտնվում է Երևանի Էրեբունի վարչական շրջանի Արին բերդ բլրի վրա։ Այս ռազմավարական կառույցը ոչ միայն պաշտպանական հենակետ էր, այլև Ուրարտուի թագավորության հյուսիսային վարչական և տնտեսական գլխավոր կենտրոնը։ 1. Պատմական ակունքները. Արգիշտի Ա-ի հռչակագիրը Ամրոցի հիմնադրումը հաստատող բազալտե սալիկը պարունակում է Արգիշտի Ա թագավորի՝ Մենուայի որդու, պատգամը, որը գիտության մեջ հայտնի է որպ

Աբովյան փողոցը (նախկինում՝ Աստաֆյան) Երևանի ամենահին, ամենանշանավոր և կենտրոնական փողոցներից մեկն է, որը կրում է հայ մեծ լուսավորիչ Խաչատուր Աբովյանի անունը։ Այն սկիզբ է առնում Հանրապետության հրապարակից և ձգվում մինչև «Հաղթանակ» զբոսայգու մոտ գտնվող Աբովյանի հուշարձանը։ Փողոցն իր ճարտարապետական տեսքով և մթնոլորտով հանդիսանում է քաղաքի «այցեքարտը»՝ ներկայացնելով Երևանի պատմական տարբեր շերտերի ներդաշնակ միաձուլումը։ 1. Պատմական ակնարկ և քաղաքաշինական նշանակություն Փողոցը նախագծ

Նորքի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին ( հիմնադրված 18-րդ դարում , վերակառուցված 20-րդ դարի վերջին) Երևանի հնագույն թաղամասերից մեկի՝ Նորքի հոգևոր խորհրդանիշն է։ Այն գտնվում է բարձունքի վրա՝ իշխող դիրք ունենալով շրջակայքի նկատմամբ։ Եկեղեցին աչքի է ընկնում իր կառուցողական բարձր որակով, զուսպ, բայց արտահայտիչ հարդարանքով և հանդիսանում է Երևանի կարևորագույն պատմամշակութային կոթողներից մեկը։ 1. Պատմական ակնարկ և կործանում Եկեղեցու պատմությունը սկիզբ է առնում 18-րդ դարից, երբ այն կառուց