Գեղարդավանքը (13-րդ դար), որը սկզբնապես կոչվել է Այրիվանք (Քարայրների վանք), հայկական միջնադարյան ճարտարապետության ամենաբարդ և ինքնատիպ համալիրներից է։ Այն ընդգրկված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում և հայտնի է իր եզակի ժայռափոր տաճարներով, որոնք փորված են մեկ միասնական քարակտորի մեջ։ 1. Պատմական ակնարկ և Սուրբ Գեղարդի խորհուրդը Վանական համալիրը հիմնադրվել է 4-րդ դարում՝ Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչի կողմից, սակայն ներկայիս կանգուն շինությունները թվագրվում են 13-րդ դ

Սաղմոսավանքը (13-րդ դար) հայկական միջնադարյան ճարտարապետության ամենատպավորիչ և ամբողջական հուշարձանախմբերից մեկն է։ Այն գտնվում է Արագածոտնի մարզի Սաղմոսավան գյուղում՝ Քասաղ գետի անդնդախոր կիրճի եզրին։ Վանքն առանձնանում է իր ինժեներական լուծումների հանդգնությամբ, ճարտարապետական ձևերի կատարելությամբ և բնապատկերի հետ ունեցած բացառիկ ներդաշնակությամբ։ 1. Պատմական ակնարկ և հիմնադրում Համալիրի հիմնական կառուցապատումը կապված է Վաչուտյան  իշխանական տան հետ, ովքեր 13-րդ դարում հանդիս

Ջուխտակ վանական համալիրը (12-13-րդ դարեր) հայկական միջնադարյան ճարտարապետության ինքնատիպ նմուշներից է, որն իր անունը ստացել է երկու առանձին կանգնած եկեղեցիների («ջուխտ»՝ զույգ) պատճառով։ Այն գտնվում է Տավուշի մարզում՝ Դիլիջան քաղաքից 3 կմ հյուսիս-արևմուտք, անտառապատ լեռնալանջի հարթակում։ Համալիրն առանձնանում է իր կառուցողական զուսպ ոճով, բարձրարվեստ վիմագրերով և բնության հետ ներդաշնակ կոմպոզիցիայով։ 1. Ճարտարապետական կառույցները Համալիրը բաղկացած է երկու եկեղեցիներից՝ Սուրբ Գ

Մաթոսավանքը (13-րդ դար) հայկական միջնադարյան ճարտարապետության փոքր, բայց չափազանց արժեքավոր հուշարձանախմբերից է, որը թաքնված է Դիլիջան ազգային պարկի խիտ անտառներում՝ Ջուխտակ վանքի դիմացի լեռնալանջին։ Այս վանական համալիրն առանձնանում է իր խորհրատես մթնոլորտով, քարագործական նուրբ արվեստով և հանդիսանում է 13-րդ դարի հայկական հոգևոր կենտրոնների տիպիկ օրինակ։ 1. Պատմական ակնարկ և հիմնադրում Համալիրի հիմնական կառուցապատումը տեղի է ունեցել 13-րդ դարի առաջին կեսին։ Հիմնադիրը.  Ըստ վի

Տավուշի մարզի խիտ անտառների գրկում վեր հառնող Հաղարծնի վանական համալիրը հանդիսանում է հայկական միջնադարյան ճարտարապետության ամենաներդաշնակ կառույցներից մեկը։ 10-13-րդ դարերում կառուցված այս հոյակերտ համալիրը բաղկացած է Սուրբ Աստվածածին Սուրբ Գրիգոր և Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցիներից։ Հաղարծնի առանձնահատուկ հարստությունն է նրա սեղանատունը որը միջնադարյան աշխարհիկ ճարտարապետության եզակի նմուշ է իր ճշգրիտ կամարներով և լուսավորությամբ։ Վանքի տարածքում պահպանված հնամենի ընկուզենին և

Գառնիի տաճարը (մ.թ. 1-ին դար) հանդիսանում է հայկական հեթանոսական մշակույթի և հելլենիստական ճարտարապետության սինթեզի ամենակատարյալ օրինակը ողջ Մերձավոր Արևելքում։ Այս կառույցը միակն է նախկին ԽՍՀՄ տարածքում, որն ամբողջությամբ պահպանել է անտիկ դարաշրջանի սյունազարդ տաճարի (պերիպտեր) կառուցվածքը։ 1. Պատմական կոնտեքստ և հիմնադրում Համալիրը գտնվում է Սյունյաց նահանգի Կոտայք գավառում՝ Ազատ գետի կիրճի եզրին գտնվող բնական անմատչելի հրվանդանի վրա։ Տրդատ Ա Մեծ թագավորը մ.թ. 77 թվականին

Built in the 7th century Zvartnots Cathedral (Saint Gregory) is one of the gems of Armenian architecture which amazed the world of its time with its grandeur and innovative solutions

Սուրբ Գեղարդը քրիստոնեական աշխարհի ամենանվիրական սրբություններից է որով ըստ ավանդության հռոմեացի զինվորը խոցել է խաչված Հիսուս Քրիստոսի կողը։ Այս սուրբ մասունքը դարեր շարունակ պահվել է Այրիվանքում որն հենց այդ պատճառով վերանվանվել է Գեղարդավանք ։ Ժայռափոր տաճարների այս հոյակերտ համալիրը որը հիմնադրվել է 4-րդ դարում Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչի կողմից հանդիսանում է հայ միջնադարյան ճարտարապետության գլուխգործոց։ Գեղարդի վանքն իր ժայռակերտ եկեղեցիներով զարմանահրաշ ձայնագիտությամբ և նր

Ծիծեռնակաբերդի հուշահամալիրը հանդիսանում է հայ ժողովրդի հավաքական հիշողության, վերածննդի և անմահության խորհրդանիշը։ Այն կառուցվել է ի հիշատակ 1915 թվականի Հայոց ցեղասպանության զոհերի և համարվում է Հայաստանի ամենաայցելվող և նշանակալի հուշակոթողներից մեկը։ Համալիրը վեր է հառնում Երևանի համանուն բլրի վրա և կառուցվել է 1965-1967 թվականներին՝ ի պատասխան Ցեղասպանության 50-ամյա տարելիցին հաջորդած համաժողովրդական պահանջատիրության։ 1. Ճարտարապետական հորինվածքը և խորհրդաբանությունը Ճար

Սուրբ Էջմիածնի Մայր Տաճարը համարվում է աշխարհում առաջին պետական եկեղեցին: Ըստ ավանդության՝ տաճարի տեղը ցույց է տվել Հիսուս Քրիստոսը՝ իջնելով երկնքից և ոսկե մուրճով հարվածելով գետնին, որտեղից էլ առաջացել է «Էջ Միածին»  (Միածնի էջքը) անվանումը: 1. Պատմական ակնարկ և հիմնադրում Հիմնադրումը. Տաճարը կառուցվել է 301-303 թվականներին՝ Հայաստանում քրիստոնեությունը պետական կրոն հռչակելուց անմիջապես հետո, Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչի և Տրդատ Գ Մեծ թագավորի կողմից: Վաղ շրջան.  Այն կառուցվել է

Ալեքսանդր Մանթաշյանց. Բարերարության ասպետն ու նրա հուշարձանը Երևանում Ալեքսանդր Մանթաշյանցը հայոց պատմության ամենանշանավոր գործարարներից և բարերարներից է ում անունը դարձել է առատաձեռնության խորհրդանիշ։ Լինելով իր ժամանակի «նավթային արքաներից» մեկը նա իր հսկայական կարողությունը նպատակաուղղեց հայ մշակույթի կրթության և եկեղեցաշինության զարգացմանը։ Մանթաշյանցի շնորհիվ են կրթություն ստացել հարյուրավոր հայ տաղանդավոր երիտասարդներ այդ թվում՝ Կոմիտասը ։ Ի նշան երախտագիտության Երևանի

Խաչքարը հայկական մշակութային ժառանգության ամենաինքնատիպ և խորհրդանշական դրսևորումն է։ Այն համարվում է հայ ժողովրդի հոգևոր ինքնության անբաժանելի մասը և 2010 թվականից ընդգրկված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Մարդկության ոչ նյութական մշակութային ժառանգության ցանկում։ Խաչքարը (բառացի՝ «խաչի քար») հայ միջնադարյան մշակույթի եզակի հուշարձան է, որն իրենից ներկայացնում է ուղղահայաց կանգնեցված սալաքար՝ կենտրոնական խաչի պատկերով։ Այն ոչ միայն քարակերտ արվեստի նմուշ է, այլև հայ հոգևոր կյանքի, պատմության և

Պուլպուլակը հայկական քաղաքային մշակույթի ամենահարազատ և յուրահատուկ տարրերից է։ Այս փոքրիկ հուշաղբյուրները որոնք հանդիպում են Երևանի և Հայաստանի գրեթե բոլոր բակերում ու փողոցներում խորհրդանշում են հայկական հյուրընկալությունն ու ջրի պաշտամունքը։ Պուլպուլակից ջուր խմելիս մարդիկ ակամա խոնարհվում են ինչը հարգանքի տուրք է ջրի և այն մարդկանց հիշատակի հանդեպ ում անունով հաճախ կառուցվում են այս աղբյուրները։ Շատ պուլպուլակներ զարդարված են նուրբ քարե քանդակներով և ազգային նախշերով դառն

Երևանի Կասկադ համալիրը քաղաքի ամենաինքնատիպ ճարտարապետական կառույցն է և ժամանակակից արվեստի խոշորագույն բացօթյա թանգարաններից մեկը աշխարհում

Երևանի սրտում՝ հին ձեռագրերի ինստիտուտի՝ Մատենադարանի մուտքի մոտ, վեր է խոյանում Մեսրոպ Մաշտոցի ամենանշանավոր հուշարձանը։ Այն տեղադրվել է 1962 թվականին։ Հուշարձանի հեղինակն է անվանի քանդակագործ Ղուկաս Չուբարյանը։ Քանդակագործը պատկերել է Մաշտոցին նստած, մի ձեռքը վեր պարզած՝ ասես ցույց տալով երկնային լույսը, իսկ մյուս ձեռքով մատնանշելով իր կերտած տառերը։ Նրա կողքին ծնկաչոք պատկերված է նրա աշակերտը՝ Կորյունը, ով խորհրդանշում է սերնդեսերունդ փոխանցվող գիտելիքն ու լուսավորությու

Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի հարևանությամբ գտնվող պուրակում վեր է խոյանում Վարդապետի հոյակերտ հուշարձանը, որը քաղաքի ամենախորհրդավոր ու էմոցիոնալ վայրերից մեկն է: Հուշարձանը տեղադրվել է 1988 թվականին: Դրա հեղինակն է անվանի քանդակագործ Արա Հարությունյանը, իսկ ճարտարապետը՝ Ֆենիքս Դարբինյանը: Քանդակագործը պատկերել է Կոմիտասին ծիրանի ծառի բնին նստած՝ խորասուզված իր մտքերի և լռության մեջ: Բրոնզաձույլ կոմպոզիցիան, որը տեղադրված է գրանիտե պատվանդանին, մարմնավորում է

Երևանի մշակութային դիմագիծը պատկերացնելն անհնար է առանց Մարտիրոս Սարյանի պուրակի և այնտեղ վեր հոյացող սպիտակ մարմարե հուշարձանի։ Սա ոչ միայն հարգանքի տուրք է 20-րդ դարի մեծագույն գույնի վարպետին, այլև քաղաքի ամենակենդանի ու ներշնչող վայրերից մեկը։ Հուշարձանը հանդիսավորությամբ բացվել է 1986 թվականին՝ Վարպետի ծննդյան օրը (փետրվարի 28-ին)։ Հուշարձանի ստեղծման հետևում կանգնած են հայկական մշակույթի երկու հսկաներ։ Քանդակի հեղինակն է անվանի քանդակագործ, ՀՀ ժողովրդական նկարիչ Լևոն Թո

Երևանի ամենակոլորիտային վայրերից մեկում՝ Աբովյան փողոցում, «Մոսկվա» կինոթատրոնի հարևանությամբ գտնվող հրապարակում, վեր է խոյանում լեգենդար շանսոնյե Շառլ Ազնավուրի արձանը։ Այս վայրը պատահական չի ընտրված. այնտեղ, որտեղ միահյուսվում են արվեստը, կինոն և քաղաքային անդորրը, Ազնավուրի ներկայությունը դարձել է Երևանի մշակութային դիմագծի անբաժանելի մասը։ Արձանը պատկերում է մեծն հային իրեն բնորոշ էներգիայով և հուզականությամբ։ Այն տեղադրվել է դեռևս արտիստի կենդանության օրոք՝ որպես երախտագ

Ալեքսանդր Թամանյանի հուշարձանը  կարևոր մշակութային տեսարժան վայրերից է Երևանում ։ Այն գտնվում է հայտնի Կասկադ համալիրի  հարևանությամբ և նվիրված է այն ճարտարապետին, ով ձևավորել է Երևանի ժամանակակից տեսքը։ Ալեքսանդր Թամանյանը (1878–1936) եղել է Երևանի գլխավոր ճարտարապետը։ Նրա գլխավոր հատակագծի շնորհիվ քաղաքը ձեռք բերեց լայն պողոտաներ, հրապարակներ և վարդագույն տուֆից կառուցված շենքեր, որոնք այսօր դարձել են Երևանի խորհրդանիշը։ Հուշարձանը պատկերում է Թամանյանին՝ քաղաքի գլխավոր հատ

Կարեն Դեմիրճյանի անվան մարզահամերգային համալիրը, որը հանրությանը հայտնի է որպես «Համալիր», հայկական մոդեռնիստական ճարտարապետության ամենանշանավոր կոթողն է և Երևանի այցեքարտերից մեկը: Ծիծեռնակաբերդի բարձունքում վեր խոյացող այս կառույցը խորհրդանշում է թևերը բացած մեծ թռչուն կամ բացվող ծաղիկ։ Համալիրը բացվել է 1983 թվականին և մինչ օրս համարվում է համաշխարհային մակարդակի ճարտարապետական և ինժեներական նվաճում։ Նախագծի հեղինակներն են անվանի ճարտարապետներ Արթուր Թարխանյանը, Սպարտակ Խա