Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածին. Հայության հոգևոր մայրաքաղաքը

Սուրբ Էջմիածնի Մայր Տաճարը համարվում է աշխարհում առաջին պետական եկեղեցին: Ըստ ավանդության՝ տաճարի տեղը ցույց է տվել Հիսուս Քրիստոսը՝ իջնելով երկնքից և ոսկե մուրճով հարվածելով գետնին, որտեղից էլ առաջացել է «Էջ Միածին» (Միածնի էջքը) անվանումը:

1. Պատմական ակնարկ և հիմնադրում

• Հիմնադրումը. Տաճարը կառուցվել է 301-303 թվականներին՝ Հայաստանում քրիստոնեությունը պետական կրոն հռչակելուց անմիջապես հետո, Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչի և Տրդատ Գ Մեծ թագավորի կողմից:

• Վաղ շրջան. Այն կառուցվել է հեթանոսական տաճարի տեղում, ինչը խորհրդանշում էր հին հավատքի փոխարինումը նորով:

• ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ժառանգություն. 2000 թվականին Սուրբ Էջմիածնի Մայր Տաճարը և հարակից եկեղեցիները (Սուրբ Հռիփսիմե, Սուրբ Գայանե, Սուրբ Շողակաթ) ու Զվարթնոցի տաճարի ավերակները ընդգրկվել են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում:

  
  

2. Ճարտարապետական առանձնահատկությունները

Մայր Տաճարը դարերի ընթացքում ենթարկվել է բազմաթիվ վերակառուցումների, սակայն պահպանել է իր վեհաշուք տեսքը:

• Հատակագիծը. Այն ունի կենտրոնագմբեթ քառախորան հորինվածք, որը հիմք է հանդիսացել հայկական եկեղեցական ճարտարապետության հետագա զարգացման համար:

• Որմնանկարները. Տաճարի ներքին հարդարանքը հարուստ է Նաղաշ Հովնաթանյանի և նրա տոհմի կողմից արված բացառիկ որմնանկարներով, որոնք աչքի են ընկնում բուսական նախշերով և հոգևոր թեմաներով:

• Զանգակատունը. 17-րդ դարում ավելացված արևմտյան եռահարկ զանգակատունը տաճարին հաղորդում է լրացուցիչ շքեղություն:

  
  

3. Մայր Աթոռի թանգարանները և Սրբությունները

Մայր Աթոռը նաև հայկական մշակույթի և արվեստի խոշորագույն պահոցն է: Էջմիածնի Գանձատանը պահվում են քրիստոնեական աշխարհի ամենաթանկարժեք սրբությունները.

• Սուրբ Գեղարդ. Այն նիզակը, որով հռոմեացի զինվորը խոցել է Քրիստոսի կողը:

• Նոյյան Տապանի մասունքը. Ըստ ավանդության՝ Սուրբ Հակոբ Մծբնա հայրապետին երկնային հրեշտակի կողմից տրված մասունքը:

• Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչի Աջը. Հայ Եկեղեցու ամենակարևոր մասունքը, որով կատարվում է Մյուռոնօրհնությունը: