Պարիս Հերունի. Ռադիոֆիզիկայի լեգենդը և հայկական աստղագիտության ջատագովը

Պարիս Միսակի Հերունին (1933–2008) հայ նշանավոր գիտնական է, ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր և ՀՀ Գիտությունների ազգային ակադեմիայի ակադեմիկոս։ Նրա անունը ոսկե տառերով է գրված համաշխարհային ռադիոֆիզիկայի պատմության մեջ՝ շնորհիվ նրա հեղափոխական գյուտերի և հայագիտական համարձակ տեսությունների։

1. Գիտական գլուխգործոցը. ՌՕԴ-54/2.6 (Հերունու հայելային դիտակը)

Հերունու ամենամեծ գիտական ձեռքբերումը Արագածի ռադիոօպտիկական դիտակն է, որն իր տեսակի մեջ եզակի է աշխարհում։

• Բացառիկությունը. Սա աշխարհում առաջին ռադիո-օպտիկական դիտակն է, որն աշխատում է ինչպես ռադիոալիքների, այնպես էլ լույսի տիրույթում։

• Ճշգրտությունը. Դիտակի գլխավոր անշարժ հայելին ունի 54 մետր տրամագիծ և պատրաստված է բարձրագույն ճշգրտության քարե սալիկներից։ Այն այնքան զգայուն է, որ կարող է որսալ տիեզերքի ամենահեռավոր անկյուններից եկող թույլ ազդանշանները։

• Համաշխարհային նշանակություն. Այս դիտակի շնորհիվ Հայաստանը դարձավ ռադիոֆիզիկայի համաշխարհային կենտրոններից մեկը։

  
  

2. Քարահունջի վերծանումը և «Հայերը և հնագույն Հայաստանը»

Պարիս Հերունին իր կյանքի զգալի մասը նվիրեց Հայկական լեռնաշխարհի հնագույն պատմության ուսումնասիրությանը։

• Աստղագիտական հաշվարկներ. Նա գիտականորեն ապացուցեց, որ Քարահունջը (Զորաց Քարեր) 7500 տարեկան է։ Նա օգտագործեց աստղերի պրեցեսիայի (դիրքի փոփոխության) օրենքը՝ ճշգրիտ թվագրելով հուշարձանը։

• Հիմնարար աշխատություն. Նրա հեղինակած «Հայերը և հնագույն Հայաստանը» գիրքը դարձավ սեղանի գիրք նրանց համար, ովքեր ցանկանում են հասկանալ հայկական քաղաքակրթության ակունքները։ Այստեղ նա ներկայացրեց հայերենի, աստղագիտության և հնագույն պատմության կապը։

  
  

3. Գիտնականը և Մարդը

Հերունին հայտնի էր իր սկզբունքայնությամբ և հայրենասիրությամբ։ Նա հիմնադրել է Ռադիոֆիզիկական չափումների գիտահետազոտական ինստիտուտը (ՌՉԳՀԻ) և կրթել գիտնականների մի քանի սերունդ։ Նա հավատում էր, որ Հայաստանը պետք է լինի բարձր տեխնոլոգիաների երկիր։