Բյուրականի աստղաֆիզիկական աստղադիտարանը հիմնադրվել է 1946 թվականին մեծանուն գիտնական Վիկտոր Համբարձումյանի նախաձեռնությամբ։ Այն գտնվում է Արագած լեռան հարավային լանջին՝ ծովի մակերևույթից 1405 մետր բարձրության վրա, ինչը ստեղծում է իդեալական պայմաններ երկնային դիտարկումների համար։ 1. Գիտական նշանակությունը և համաշխարհային ճանաչումը Բյուրականը դարձավ աշխարհի այն եզակի վայրերից մեկը, որտեղ մշակվեցին տիեզերքի էվոլյուցիայի նոր տեսություններ։ Աստղասփյուռների ուսումնասիրություն.  Աս

Վիկտոր Համբարձումյանը (1908–1996) 20-րդ դարի խոշորագույն աստղաֆիզիկոսներից է, ում գիտական հանճարը Հայաստանը դարձրեց համաշխարհային աստղագիտության կենտրոններից մեկը։ Նա Բյուրականի աստղադիտարանի հիմնադիրն է և տեսական աստղաֆիզիկայի նոր ուղղությունների ստեղծողը։ Որպես Հայաստանի ազգային հերոս և Գիտությունների ակադեմիայի բազմամյա նախագահ, նա կերտեց ժամանակակից հայկական գիտության դեմքը։ 1. Գիտական հեղափոխությունները և Տիեզերքի էվոլյուցիան Համբարձումյանի աշխատությունները հիմնարար նշան

Հայկական լեռնաշխարհը հանդիսանում է նախնադարյան մտքի և արվեստի խոշորագույն կենտրոններից մեկն աշխարհում։ Հայաստանի բարձրադիր լեռներում և գետահովիտներում սփռված տասնյակ հազարավոր ժայռապատկերները (պետրոգլիֆները) մեր նախնիների կողմից թողնված «քարե գրադարաններ» են։ Սրանք պարզապես պատկերներ չեն, այլ հնագույն տեղեկատվական համակարգեր, որոնք արտացոլում են հազարամյակների խորքից եկող տիեզերագիտական, կրոնական, գիտական և գեղագիտական գիտելիքները։ 1. Աշխարհագրական ընդգրկումը. Լեռնագագաթներից