Ալեքսանդր Թամանյան հայ ճարտարապետ և քաղաքաշինության հիմնադիր

Ալեքսանդր Թամանյանը (1878–1936) հայ ճարտարապետության պատմության ամենաառանցքային դեմքերից է որի տեսլականի շնորհիվ Երևանը գավառական քաղաքից վերածվեց արդիական և ինքնատիպ մայրաքաղաքի: Նրա գործունեությունը հիմնված էր ազգային ավանդույթների և համաշխարհային քաղաքաշինական առաջադեմ փորձի ներդաշնակ համադրման վրա:

Ճարտարապետական տեսլականը և Գլխավոր հատակագիծը

1924 թվականին Թամանյանը հաստատեց Երևանի առաջին գլխավոր հատակագիծը որը նախատեսված էր «պարտեզ-քաղաքի» հայեցակարգով: Նա վերագտավ հայկական միջնադարյան ճարտարապետության տարրերը և դրանք հարմարեցրեց նեոկլասիցիզմի սկզբունքներին: Նրա նախագծած շենքերը՝ կառուցված տեղական վարդագույն տուֆից սահմանեցին քաղաքի գունային գամման և յուրահատուկ մթնոլորտը:

Առանցքային հուշարձանները և ժառանգությունը

Թամանյանի ստեղծագործական ժառանգության պսակն են համարվում.

• Կառավարության տունը (Հանրապետության հրապարակում) որն իր կամարներով և զարդանախշերով դարձավ հայկական ճարտարապետության խորհրդանիշը:

• Օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնը որն իր ինքնատիպ հորինվածքով ստացել է Փարիզի միջազգային ցուցահանդեսի ոսկե մեդալ:

• Հյուսիսային պողոտայի նախագիծը որը միացնում է քաղաքի երկու կարևորագույն կենտրոնները:

Այսօր Թամանյանի արձանը Կասկադ համալիրի հարևանությամբ խորհրդանշում է նրա հավերժական կապը իր ստեղծած քաղաքի հետ: Նրա թողած ժառանգությունը ոչ միայն քարե շենքեր են այլ հայկական վերածննդի ոգին որը շարունակում է ապրել Երևանի յուրաքանչյուր անկյունում: